COI na Forum Ekonomicznym w Karpaczu. O cyfrowym państwie, AI i bezpieczeństwie

W dniach 8–10 września Karpacz ponownie zgromadził przedstawicieli administracji, biznesu, nauki i sektora technologicznego. XXXV Forum Ekonomiczne odbywało się pod hasłem „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”. Ważną częścią programu było Forum Cyfryzacji, podczas którego dyskutowano m.in. o cyfrowych usługach publicznych, sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwie, danych i odporności państwa.

Centralny Ośrodek Informatyki reprezentowali m.in. Radosław Maćkiewicz, dyrektor COI, oraz Tomasz Stojek, dyrektor Pionu Operacji. Tematy ich wystąpień dotyczyły zarówno tego, co użytkownik widzi na ekranie, jak i technologicznego zaplecza, bez którego cyfrowe usługi państwa nie mogłyby działać.

Jednym z głównych tematów związanych z udziałem Radosława Maćkiewicza była „niewidzialna infrastruktura państwa” – systemy, integracje i rozwiązania, które pozostają poza uwagą użytkownika, dopóki działają sprawnie.

To szczególnie ważna perspektywa dla COI. Ośrodek rozwija i utrzymuje rozwiązania wykorzystywane codziennie przez miliony osób, m.in. mObywatela, Profil Zaufany, System Rejestrów Państwowych, e-Doręczenia i ePłatności.

Dobra usługa cyfrowa powinna być dla użytkownika prosta i intuicyjna. Za tą prostotą stoi jednak rozbudowane środowisko technologiczne: rejestry, integracje, mechanizmy potwierdzania tożsamości, infrastruktura oraz zabezpieczenia. Im większa skala usługi, tym większe znaczenie mają jej niezawodność, możliwość dalszego rozwoju i odporność na zagrożenia.

Bezpieczeństwo cyfrowe było jednym z najmocniej obecnych tematów tegorocznego Forum. Radosław Maćkiewicz wziął również udział w dyskusji „Cyberbezpieczeństwo jako niewidzialna infrastruktura nowoczesnej gospodarki”.

To podejście dobrze oddaje zmianę, która zachodzi w myśleniu o cyfrowym państwie. Cyberbezpieczeństwo nie jest dodatkiem do gotowego systemu. Musi być uwzględnione już na etapie projektowania usługi, a następnie podczas jej rozwijania i utrzymywania.

W przypadku systemów publicznych skutki awarii lub ataku mogą wykraczać daleko poza pojedynczą aplikację. Dotyczą ciągłości procesów państwa, bezpieczeństwa danych i możliwości korzystania z usług przez obywateli. Dlatego odporność staje się jednym z podstawowych warunków rozwoju cyfrowej administracji.

Technologia zmienia nie tylko narzędzia, ale również sposób zarządzania organizacjami i tworzenia regulacji. Te dwa wątki pojawiły się w kolejnych dyskusjach z udziałem dyrektora COI.

Panel „Regulacje przyszłości – kto naprawdę tworzy prawo technologii” dotyczył relacji między innowacjami a otoczeniem prawnym. Rozwój sztucznej inteligencji, nowych modeli przetwarzania danych czy usług cyfrowych wymaga regulacji, które chronią użytkowników, ale jednocześnie pozwalają wykorzystywać potencjał nowych rozwiązań.

Z kolei dyskusja o przywództwie w erze cyfrowej transformacji dotykała zmian zachodzących wewnątrz samych organizacji. Rozwój technologii wymaga nie tylko nowych kompetencji technicznych. Zmienia także sposób budowania zespołów, podejmowania decyzji i łączenia odpowiedzialności z zaufaniem.

Praktyczny wymiar cyfryzacji administracji był również tematem debaty „Od pomysłu do decyzji: EZD RP i AI w sprawnym urzędzie”, w której uczestniczył Tomasz Stojek.

Sztuczna inteligencja otwiera przed administracją nowe możliwości, ale jej wykorzystanie nie powinno być celem samym w sobie. Znaczenie ma przede wszystkim rezultat: prostsze procesy, lepszy dostęp do informacji i sprawniejsza praca urzędu.

Podobną zmianę przynosi elektroniczne zarządzanie dokumentacją. EZD RP pozwala przenosić kolejne elementy pracy urzędu ze świata papieru do spójnego środowiska cyfrowego. W połączeniu z nowymi technologiami może usprawniać analizę informacji i codzienną pracę administracji, przy zachowaniu kontroli nad procesem i bezpieczeństwem danych.

Tomasz Stojek uczestniczył ponadto w debacie „Dialog, profesjonalizacja, bezpieczeństwo – czy nowa Polityka Zakupowa Państwa będzie filarem cyfrowej transformacji Polski”.

To jeden z najbardziej praktycznych problemów stojących dziś przed administracją. Duże projekty publiczne są przygotowywane i realizowane przez lata, podczas gdy technologie, modele licencyjne, zagrożenia i potrzeby użytkowników potrafią zmienić się w ciągu kilku miesięcy.

Dlatego przy zakupach technologii nie wystarczy sama zgodność z procedurą. Znaczenie ma także rezultat: czy wybrane rozwiązanie można rozwijać, utrzymywać i bezpiecznie wykorzystywać przez kolejne lata.

Profesjonalizacja zamówień, dialog z rynkiem i właściwe określanie potrzeb stają się więc częścią cyfrowej transformacji państwa. Szczególnie wtedy, gdy mówimy o systemach, od których zależy codzienna praca administracji i dostęp obywateli do usług publicznych.

Dyskusje w Karpaczu pokazały, jak mocno łączą się dziś obszary, które jeszcze kilka lat temu można było traktować osobno. Rozwój usług publicznych zależy od cyberbezpieczeństwa. Wykorzystanie AI wymaga odpowiednich danych, kompetencji i regulacji. Nowoczesne systemy potrzebują sprawnych procesów zakupowych, a ich utrzymanie stabilnej infrastruktury i doświadczonych zespołów.

Z perspektywy COI wszystkie te elementy spotykają się w jednym miejscu: w usługach, z których obywatele i administracja korzystają każdego dnia.

Cyfrowe państwo nie kończy się więc na nowej funkcji w aplikacji. Zaczyna się znacznie wcześniej – od architektury, bezpieczeństwa, infrastruktury i kompetencji – i trwa przez cały czas, w którym dana usługa musi działać niezawodnie dla milionów użytkowników.

Na scenach Forum obecni byli również eksperci COI odpowiedzialni za rozwój konkretnych usług i technologii. Filip Płosiński opowiadał o pracach nad Wirtualnym Asystentem Obywatela, a Mikołaj Mroszczak o możliwościach, jakie otwierają agenci AI. Karolina Matysiak i Nadia Bouacid pokazały na przykładzie ePłatności, jak projektować usługi publiczne z wygodą znaną z bankowości mobilnej. Adrian Potocki przedstawił model SaaS EZD RP jako sposób na bezpieczną cyfrową transformację administracji, natomiast Michał Kossakowski mówił o dalszym rozwoju e-Doręczeń i budowie spójnego ekosystemu cyfrowej korespondencji.